Znowelizowana ustawa Prawo upadłościowe, która weszła w życie 24 marca 2020 roku, przewiduje trzy odrębne modele postępowania w sprawach upadłości konsumenckiej. Wybór właściwego modelu nie należy do dłużnika — sąd decyduje o skierowaniu sprawy do określonej ścieżki na podstawie sytuacji majątkowej i finansowej osoby zadłużonej. Znajomość tych modeli jest jednak istotna, aby wiedzieć, czego można się spodziewać po złożeniu wniosku.
Postępowanie uproszczone
Postępowanie uproszczone jest przeznaczone dla osób zadłużonych, które nie posiadają znacznego majątku, a ich sytuacja jest nieskomplikowana pod względem prawnym i faktycznym. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy dłużnik ma niewielu wierzycieli, jego niewypłacalność nastąpiła w okolicznościach niezawinionych lub wynikała z czynników zewnętrznych, a majątek do likwidacji jest niewielki i łatwy do spieniężenia.
Cechą charakterystyczną postępowania uproszczonego jest brak sędziego komisarza — jego czynności prowadzi bezpośrednio sędzia wyznaczony przez sąd. Upraszcza to i przyspiesza procedurę, eliminując jeden poziom nadzoru. Dokumentacja wymagana od syndyka jest mniej rozbudowana: zamiast odrębnej listy wierzytelności i planu podziału, syndyk sporządza jeden uproszczony plan spłaty, który łączy funkcje obydwu dokumentów.
Likwidacja majątku w postępowaniu uproszczonym również jest odformalizowana. Syndyk samodzielnie ustala sposób sprzedaży składników majątku, wybierając spośród przetargu, sprzedaży ofertowej lub sprzedaży z wolnej ręki, bez konieczności uzyskiwania każdorazowo zgody sędziego komisarza. Dzięki temu postępowanie uproszczone jest szybsze i tańsze, co ma istotne znaczenie dla osób, które nie dysponują środkami na pokrycie wysokich kosztów procesowych.
Postępowanie na zasadach ogólnych jak dla przedsiębiorcy
Ten model postępowania jest stosowany wobec dłużników posiadających znaczny majątek — np. dwie lub więcej nieruchomości, przedsiębiorstwo, rozbudowany portfel aktywów finansowych lub inne wartościowe składniki wymagające bardziej złożonej procedury likwidacji. W takich przypadkach konieczne jest wdrożenie pełnych mechanizmów nadzorczych i proceduralnych właściwych dla postępowań upadłościowych przedsiębiorców.
W postępowaniu na zasadach ogólnych wyznaczany jest sędzia komisarz sprawujący nadzór nad działaniami syndyka, a przy szczególnie dużym majątku sąd może wyznaczyć również tymczasowego nadzorcę sądowego już na etapie rozpoznawania wniosku. Wierzytelności zgłaszane są bezpośrednio do syndyka, który sporządza listę wierzytelności podlegającą zatwierdzeniu przez sędziego komisarza. Cała procedura jest bardziej formalna i zazwyczaj trwa dłużej niż postępowanie uproszczone.
Likwidacja majątku odbywa się na zasadach ogólnych: wymagane jest uzyskanie zgody sędziego komisarza na poszczególne czynności rozporządzające, a sprzedaż nieruchomości lub przedsiębiorstwa wiąże się z obowiązkiem przeprowadzenia przetargu. Mimo większej złożoności, cel postępowania pozostaje taki sam — maksymalne zaspokojenie wierzycieli i oddłużenie dłużnika po zakończeniu procesu.
Postępowanie w przedmiocie zawarcia układu z wierzycielami
Trzeci model stanowi alternatywę dla klasycznej upadłości likwidacyjnej. Chęć zawarcia układu z wierzycielami dłużnik może wyrazić już we wniosku o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnik nie zaznaczył wyraźnego sprzeciwu wobec tej ścieżki, sąd może z urzędu skierować sprawę do postępowania układowego, gdy uzna, że istnieje realna szansa na zawarcie i wykonanie układu.
Warunkiem koniecznym jest posiadanie przez dłużnika środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania oraz na realizację przyjętego układu z wierzycielami. Wniosek inicjujący postępowanie układowe musi zawierać wstępne propozycje układowe, czyli konkretne warunki, które dłużnik proponuje wierzycielom w zamian za restrukturyzację długów. Wymagane jest również wpłacenie zaliczki na koszty postępowania w wysokości równowartości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez GUS.
Interesującym rozwiązaniem przewidzianym w tym modelu jest tzw. układ likwidacyjny, połączony z umorzeniem zobowiązań niewykonanych w ramach układu. Dłużnik może zaproponować wierzycielom przekazanie określonych składników majątkowych w zamian za umorzenie pozostałej części długów. Jest to szczególnie korzystne rozwiązanie dla osób, które posiadają konkretny majątek (np. nieruchomość), ale nie mają zdolności do regularnych spłat — mogą oddać ten składnik wierzycielom i uzyskać całkowite oddłużenie od pozostałych zobowiązań.
Jak wybrać właściwy model? Wyboru dokonuje sąd na podstawie Twojej sytuacji. Jednak odpowiednie przygotowanie wniosku i właściwe przedstawienie swojej sytuacji może wpłynąć na skierowanie sprawy do korzystniejszej dla Ciebie ścieżki. Skonsultuj się z nami przed złożeniem wniosku.